على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3689

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بانك و آواز و فرياد و اعلان و ندا كردن : اعلان كردن و اخبار نمودن و خبر دادن و فاش كردن و شايع نمودن و آواز كردن و خواندن . و حرف ندا : كلمه‌اى كه بدان كسى و يا چيزى را مىخوانند و مىطلبند . ندا ( ned ) و ( nod ) و نداء ( ned ' ) و ( nod ' ) ا . ع . دعا و آواز و فرياد و صدا ، و كسر النون اكثر من ضمها و المد فيهما اكثر من القصر . نداء ( ned ' ) م . ع . نادى مناداة و نداء . ر . مناداة . نداء ( nod ' ) ع . ج . ندأة ( noda'at ) و ( nod'at ) . ندابة ( nad bat ) م . ع . ندب الرجل ندابة ( از باب كرم ) : زيرك گرديد آن مرد . ندأة ( nad'at ) و ( nod'at ) ا . ع . مال بسيار . و سرخى ابر وقت غروب آفتاب و يا طلوع آن . و دايرهء آفتاب و هالهء ماه . ندأة ( nad'at ) و ( nod'at ) و ( noda'at ) ا . ع . آژفنداك و كمان رستم . ندأة ( nod'at ) ا . ع . خطى در گوشت كه مخالف رنك آن باشد . و بالاى ناف اسب . و درجة يعنى خرقه‌اى كه چند روز در كس ماده شتر گذارند و چشم آن را بسته خرقه را درآورند و بر بدن بچهء غير از بچه خود مالند تا بوى آن گيرد و چون ماده شتر اين بچه را ببويد بر وى مهربان گردد . ندأة ( noda't ) و ( noda'at ) ا . ع . پاره‌اى از گياه متفرق و پريشان . ج : نداء و ندء . نداة ( nad t ) ا . ع . اندرون ران اسب . نداد ( ned d ) م . ع . ندندا و نديدا و ندادا . ر . ند . نداف ( nadd f ) ا . پ مأخوذ از تازى - حلاج و پنبه‌زن كه بهين و بهينه نيز گويند . نداف ( nadd f ) ا . ع . حلاج و پنبه‌زن . ندافى ( nadd fi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - حلاجى و پنبه‌زنى . ندام ( ned m ) ع . ج . نديم . و ج . نادم . و ج . نديمة . و ج . ندمان . ندام ( ned m ) م . ع . نادم منادمة و نداما . ر . منادمة . ندام ( nodd m ) ع . ج . نادم . ندامة ( nad mat ) م . ع . ندم على ما فعل ندما و ندامة ( از باب سمع ) : پشيمان شد از آنچه كرده بود . ندامت ( nad mat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پشيمانى و افسوس و تأسف . ندامى ( nad m ) ع . ج . ندمانة . ندامى ( nad m ) و ( nod m ) ع . ج . ندمان . نداوة ( nad vat ) ا . ع . ترى زمين . نداوت ( nad vat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نرى و نمناكى . ندائد ( nad 'ed ) ع . ج . نديدة . ندب ( nadb ) ا - ص . ع . مرد سبك در حاجت . و مرد زيرك و گرامى . و اسب روان . ج : ندوب . ندب ( nadb ) م . ع . ندبه الى الامر ندبا ( از باب نصر و ضرب ) : خواند آن را بكارى و برانگيخت بر آن كار و متوجه ساخت آن را بسوى آن كار . و ندب الميت : گريست بر آن مرده و برشمرد محاسن آن را . و ندبت المرأة ندبا : گريست آن زن بر مرده و برشمرد محاسن مرده را . ندب ( nadab ) ا . ع . تيراندازى . و آنچه در ميان گذارند چون در چيزى گرو بندند . و يق : رمينا ندبا اى رشقا : يعنى همه ماها يك دفعه بيك طرف تير انداختيم . و ندبنا يوم كذا : يعنى ابتداى تيراندازى ما آن روزست . و نيز ندب : نشان جراحت كه بر پوست باقى باشد . ج : انداب و ندوب . ندب ( nadab ) م . ع . ندب الجرح ندبا ( از باب سمع ) : سخت شد نشان آن زخم . و ندب الظهر ندبا و ندوبا و ندوبة : نشان زخم گرديد آن پشت . ندب ( nadab ) ا . پ . داو كشيدن بر هفت در بازى نرد . ندباء ( nodab ' ) ع . ج . نادب . و ج . نديب . ندبة ( nadbat ) ا . ع . اسب و اشتر و مانند آن كه داراى سم و يا سپل باشند آنچه بر يك حالت نپايد . و نام زنى . ندبة ( nodbat ) ا . ع . گريه بر مرده و ذكر محاسن آن . ندبة ( nodbat ) ص . ع . عربى ندبة : عربى زبان‌آور . ندبة ( nodbat ) و ( nadbat ) ا . ع . نام زنى كه آن را ام خفاف نيز گويند و پسر آن خفاف نام كه صحابى است و معروف به ابن ندبة مىباشد . ندبة ( nadabat ) ا . ع . واحد ندب : يعنى يك نشان جراحت كه بر پوست باقى باشد . ندبه ( nodbe ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گريه و شيون و زارى و گريه بر مرده و ذكر محاسن آن . ندح ( nadh ) م . ع . ندحه ندحا